Güvenlik büyüyor, güven duygusu neden azalıyor?

 

Bir ülkenin gerçek gelişmişliği, kurumlarının büyüklüğüyle mi, insanlarının huzuruyla mı ölçülür?

Şimdi gelin, yaşadığımız toplumsal hayatın fotoğrafına birlikte bakalım. Siyasetçilerin kürsülerden anlattıkları gelişmeleri, açıklanan rakamları, yapılan yatırımları ve büyüyen kurumları bir kenara bırakmadan; fakat bunların arkasındaki gerçek hayatı da gözden kaçırmadan düşünelim. Çünkü bir ülkenin durumunu anlamak için yalnızca yönetenlerin ne söylediğine değil, yönetilen insanların ne yaşadığına da bakmak zorundayız.

Bize sürekli geliştiğimiz, güçlendiğimiz, imkânlarımızın arttığı, devletin kapasitesinin büyüdüğü anlatılıyor. Elbette bir ülkede yeni kurumların kurulması, istihdamın artması, teknolojinin gelişmesi ve kamu hizmetlerinin genişlemesi önemlidir. Bunlara kimsenin itirazı olamaz. Fakat bütün bu gelişmelerin sonunda şu soruyu sormayacak mıyız: Peki, insanımızın hayatında ne değişti? İnsanlar daha mı huzurlu, daha mı güvende, birbirlerine karşı daha mı dürüst, geleceğe daha mı umutla bakıyor? Yoksa kurumların büyüklüğüyle insanların yaşadığı hayat arasında giderek açılan bir mesafe mi var?

Benim üzerinde durduğum mesele tam da budur. Çünkü bir ülkenin geliştiğini söylemek başka, o ülkede yaşayan insanların gerçekten daha iyi bir hayat sürdüğünü göstermek başkadır. Binaların yükselmesiyle insanın huzuru, bütçelerin büyümesiyle adalet duygusu, güvenlik teşkilatlarının genişlemesiyle toplumsal güven aynı şey değildir.

Şimdi güvenlik meselesini ele alalım.

2002 yılının başında Türkiye'de kamu kurumları ve kamu bankalarında 40.204, özel kuruluşlar ve özel bankalarda 22.832 özel güvenlik görevlisi bulunuyordu. Toplam 63.036 kişi. Anadolu Ajansının 15 Ocak 2026 tarihli haberinde ise aktif özel güvenlik görevlisi sayısı 325.707 olarak açıklanıyor. Bunların 170.182'si kamu kurumlarında, 155.525'i özel sektörde çalışıyor. Yani bu iki dönem arasında özel güvenlik alanında 262.671 kişilik bir artış söz konusu. Bu, yaklaşık 5,17 katlık bir büyüme demektir. 

Emniyet teşkilatına baktığımızda da önemli bir genişleme görüyoruz. Emniyet Genel Müdürlüğünün 2002 yılı sonuna ilişkin resmî verisinde toplam personel 189.797 olarak bildirilmişti. 2025 Performans Programı'nda ise emniyet teşkilatının toplam personeli 352.731 olarak yer alıyor. Bu toplamın 336.423'ü emniyet hizmetleri sınıfında. Bu sınıfın içinde 279.972 polis memuru ve 30.722 çarşı ve mahalle bekçisi bulunuyor.

İçişleri Bakanlığının 30 Haziran 2023 tarihli sunumunda emniyet, jandarma, sahil güvenlik ve güvenlik korucuları dâhil iç güvenlik personelinin toplamı 583.135 olarak açıklanmıştı. 

Bu rakamların bize anlattığı şey açıktır: Türkiye'de güvenlik hizmetleri büyük bir kurumsal kapasiteye ulaşmıştır. Ancak bu sayıları toplarken farklı tarihlerdeki personeli birbirine karıştırmamalı, aynı kişileri iki kez saymamalı ve aktif çalışanlarla yalnızca geçerli özel güvenlik kimlik kartı bulunanları birbirinden ayırmalıyız. Nitekim Ocak 2026'da aktif çalışan özel güvenlik görevlisi sayısı 325.707 iken geçerli kimlik kartına sahip kişi sayısı 850.292 olarak açıklanmıştır. Kimlik kartına sahip herkesin fiilen çalışmadığı özellikle belirtilmiştir.

Dolayısıyla elimizdeki rakamları gelişigüzel toplayıp kesin bir milyonluk güvenlik personeli varmış gibi konuşmak doğru değildir. Fakat güvenlik alanının büyüklüğünü anlamak için elimizde yeterince önemli veriler vardır.

Şimdi asıl soruya gelelim: Bu kadar büyük bir güvenlik kapasitesi oluşturulmuşsa, bu kapasitenin toplumun güvenliği üzerindeki sonuçlarını da aynı ciddiyetle sorgulamak gerekmez mi?

Elbette gerekir.

Çünkü güvenlik görevlilerinin sayısını artırmak bir araçtır; amaç ise insanları korumak, suçları önlemek, adaleti güvence altına almak ve toplumun huzurunu sağlamaktır. Aracı büyütmek, amaca ulaşıldığını kendiliğinden göstermez. Bir yönetimin başarısını anlamak için ne kadar personel istihdam ettiğine bakmak yetmez; bu personelin çalıştığı sistemin insanlara ne kazandırdığına da bakmak gerekir.

Bir ülkede polis sayısı artabilir, bekçi sayısı artabilir, jandarma teşkilatı genişleyebilir, özel güvenlik şirketleri çoğalabilir. Bunların her biri farklı ihtiyaçlardan kaynaklanabilir. Nüfus artabilir, kentleşme hızlanabilir, yeni tesisler açılabilir, güvenlik ihtiyacı değişebilir. Bunların hiçbirini inkâr etmiyorum. Fakat bütün bunları kabul ettiğimizde bile şu sorudan kaçamayız: Güvenlik kurumlarının kapasitesi büyürken toplumsal güveni de aynı ölçüde güçlendirebiliyor muyuz?

Çünkü güvenlik yalnızca bir insanın suç işlemesini engellemek veya suç işlendikten sonra onu yakalamak değildir. Güvenlik, insanların hayatlarını korku altında yaşamamalarını sağlamaktır. Bir annenin çocuğunu okula gönderirken sürekli endişe duymamasıdır. Bir yaşlının sokağa çıktığında kendisini savunmasız hissetmemesidir. Bir esnafın yıllarca biriktirdiği parasını dolandırıcılara kaptırmaktan korkmamasıdır. Bir kadının gece evine dönerken yalnızca kadın olduğu için tedirginlik yaşamamasıdır. Bir insanın hakkını aradığında karşısında adil bir hukuk düzeni bulacağına inanmasıdır.

İşte toplumsal güven dediğimiz şey, hayatın tam da bu sıradan görünen anlarında ortaya çıkar.

Bir toplumda insanlar birbirlerine güvenemiyorsa, herkes karşısındakinin kendisini aldatabileceğini düşünüyor, insanlar en basit ilişkilerinde bile kuşkuyla hareket ediyor, komşuluk ilişkileri zayıflıyor ve ortak sorunlar karşısında birlikte hareket etme iradesi aşınıyorsa, burada yalnızca bir asayiş meselesinden söz edemeyiz. Burada toplumsal hayatın temelini oluşturan güven duygusunu da konuşmak zorundayız.

Elbette bu güvensizliğin ne kadar arttığını ortaya koymak için güvenilir kamuoyu araştırmalarına, suç mağduriyeti verilerine ve zaman içinde karşılaştırılabilir toplumsal güven ölçümlerine ihtiyaç vardır. İnsanların daha güvensiz hissettiğine dair gözlemlerimizi bütün ülkenin kesin istatistiksel sonucuymuş gibi sunamayız. Fakat toplumda dile getirilen bu kaygıları da görmezden gelemeyiz. Yapılması gereken, bu kaygıların nedenlerini araştırmak ve somut göstergelerle değerlendirmektir.

Peki, suç rakamları bize ne söylüyor?

Burada da dürüst davranalım. 2002 ile 2026 arasındaki bütün suçları aynı tanımlarla, aynı yöntemle ve aynı kapsamla karşılaştıran bir veri serisi ortaya koymadan Türkiye'de bütün suçların arttığını söylemek doğru olmaz. Bazı suç türlerinde düşüşler açıklanırken bazı alanlarda ciddi sorunlar devam edebiliyor. Bir suçun daha fazla kayda geçmesi, her zaman o suçun aynı oranda daha fazla işlendiğini göstermeyebilir; denetimlerin ve tespit kapasitesinin artması da kayıtları etkileyebilir.

Fakat suç kayıtlarını doğru yorumlamak, sorunu küçümsemek anlamına gelmez.

Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı 2024 yılı verilerine göre güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 612.651 oldu. Bu sayı bir önceki yıla göre yüzde 9,8 artış gösterdi. Bu olaylarda 202.785 çocuk suça sürüklenme nedeniyle, 279.620 çocuk ise mağdur olarak güvenlik birimlerine geldi veya getirildi. Suça sürüklenme nedeniyle kayda geçen olaylarda yaralama ilk sıradaki suç türüydü. 

Bu rakamları okurken de dikkatli olmalıyız. Bunlar tek tek benzersiz çocukların toplam sayısı değil, çocukların karıştığı olaylara ilişkin kayıtlardır. Aynı çocuk birden fazla olayda yer alabilir. Fakat bu ayrıntı, çocukların hem suçtan zarar görebildiği hem de suça sürüklenebildiği bir toplumsal sorunu ciddiye almamızı engellememelidir.

Bir ülkede çocukların önemli bir bölümü şiddet olaylarıyla, mağduriyetle veya suç isnadıyla güvenlik birimlerinin karşısına çıkıyorsa yalnızca olaydan sonra ne yapıldığını değil, bu çocukların hangi koşullarda yetiştiğini de araştırmak zorundayız. Aile desteği, okul hayatı, sosyal çevre, bağımlılık, ekonomik güçlükler ve koruyucu hizmetler bu değerlendirmede önem taşır.

Uyuşturucu konusunda da aynı sorumlulukla hareket etmeliyiz. Uyuşturucu ticaretiyle mücadele, bağımlılığın önlenmesi ve tedavi hizmetleri birbirinden ayrı düşünülemez. Satıcıyı yakalamak önemlidir; fakat bir gencin uyuşturucuyla tanışmasını önlemek, bağımlı bir insanı tedaviye ulaştırmak ve suç örgütlerinin kazanç kaynaklarını kesmek de aynı mücadelenin parçalarıdır.

Bir genç uyuşturucu nedeniyle hayatını kaybettikten sonra soruşturma yürütmek elbette gereklidir. Fakat o gencin uyuşturucuyla hiç tanışmamasını sağlayacak koruyucu çalışmaların başarısı çok daha değerlidir. Bir insan dolandırıldıktan sonra suçlunun yakalanması önemlidir; fakat vatandaşın dolandırılmasını önleyecek etkili mekanizmaların kurulması da gerekir.

İşte burada yönetimin gerçek kapasitesi ortaya çıkar. Sorunları yalnızca ortaya çıktıklarında yönetmek başka, bu sorunların oluşmasını önleyecek koşulları geliştirmek başkadır.

Bir ülkede güvenlik görevlilerinin sayısı artarken suçun nedenleriyle mücadele yetersiz kalıyorsa, çocukların korunması, eğitimde fırsat eşitliği, bağımlılığın önlenmesi, adalete erişim ve sosyal destek hizmetleri güçlendirilemiyorsa, güvenlik politikasının eksik kalan taraflarını sorgulamak zorundayız.

Burada güvenlik görevlilerini suçlamıyorum. Görevini yapan polisin, jandarmanın, bekçinin ve özel güvenlik görevlisinin emeği değerlidir. Sorun, bu insanların çalışmasını gerekli kılan toplumsal koşulların ne ölçüde iyileştirildiğidir. Güvenlik personelinden hem suçu önlemesini hem bütün toplumsal sorunları çözmesini bekleyemeyiz. Bu, onların tek başına yerine getirebileceği bir görev değildir. Bu sorumluluk, adalet sisteminden eğitime, sosyal politikalardan ekonomik yönetime kadar bütün kamu kurumlarının ortak sorumluluğudur.

Şimdi bir de işin siyasal tarafına bakalım.

Bir yönetim sürekli gelişmeden söz ediyorsa, bu gelişmenin hangi sonuçlarla ölçüldüğünü de açıklamalıdır. Yeni yollar, binalar, tesisler ve büyüyen kurumlar elbette önemlidir. Fakat bunların yanında vatandaşın hayatında neyin değiştiği de sorulmalıdır. İnsanlar adalete daha mı kolay erişiyor? Çocuklar daha mı iyi korunuyor? Gençler daha mı fazla imkâna sahip? İnsanlar emeklerinin karşılığını daha adil biçimde alabiliyor mu? Kamu kurumlarına güven güçleniyor mu? Suç mağdurları korunabiliyor mu?

Bunlar sorulduğunda mesele bir siyasi partiyi desteklemek veya ona karşı çıkmak olmaktan çıkar. Mesele, yönetimin görevini ne ölçüde yerine getirdiğini değerlendirmek olur.

Çünkü yönetimlerin başarısı yalnızca yaptıkları işlerin sayısıyla ölçülemez. Bu işlerin toplumun hayatında neye dönüştüğü de önemlidir. Bir kurumun büyümesi, o kurumun bütün görevlerini başarıyla yerine getirdiğini göstermez. Bir bütçenin artması, o bütçenin en verimli biçimde kullanıldığını kanıtlamaz. Daha fazla personel istihdam edilmesi, daha fazla toplumsal huzur sağlandığı anlamına kendiliğinden gelmez.

Bu nedenle güvenlik personelinin sayısındaki artışla toplumsal güven arasındaki ilişkiyi araştırmak, yönetimlerin tutarlılığını sınamak bakımından önemlidir. Ancak bunu yaparken rakamların göstermediği bir sonucu olmuş gibi anlatmak yerine, yönetimlerden somut sonuçları ortaya koymalarını istemeliyiz.

Bir yönetim başarılı olduğunu söylüyorsa, suçun önlenmesindeki gelişmeleri, mağduriyetlerdeki değişimi, çocukların korunmasına ilişkin sonuçları, uyuşturucuyla mücadelenin etkisini ve adalete duyulan güveni gösterebilmelidir. Olumlu sonuçları da olumsuz sonuçları da aynı açıklıkla ortaya koymalıdır.

Toplumun ihtiyacı propaganda değil, gerçeğin bütünüdür.

Asıl mesele de budur: Devletin güvenlik kapasitesi ile toplumun güvenlik ihtiyacı arasındaki ilişkiyi anlamak. Eğer güvenlik kurumları büyüyor fakat bazı toplumsal sorunlar devam ediyorsa, bunun nedenlerini araştırmak. Eğer bazı suçlar azalıyor fakat insanlar hâlâ ciddi kaygılar taşıyorsa, bu kaygıların kaynağını belirlemek. Eğer belirli politikalar işe yarıyorsa onları geliştirmek; işe yaramıyorsa değiştirmek.

Bütün bunlar, bir ülkenin gelişmişliğini gerçekten ölçmek isteyen herkesin yapması gereken değerlendirmelerdir.

Çünkü bir toplumun gelişmişliği yalnızca ne kadar üretim yaptığıyla, kaç bina inşa ettiğiyle veya kaç kişiyi güvenlik alanında istihdam ettiğiy­le ölçülemez. Hukukun ne kadar adil uygulandığı, çocukların ne kadar korunduğu, insanların birbirine ne ölçüde güvenebildiği ve kamu kurumlarının sorunları çözme becerisi de bu değerlendirmenin parçasıdır.

Güvenlik, özgürlüğün karşısına konulacak bir kavram değildir. Güvenlik, insanların haklarını özgürce kullanabilmelerinin koşullarından biridir. Fakat güvenliğin gerçek anlamını koruyabilmesi için hukuka bağlı olması, hesap verebilir olması ve insan onurunu gözetmesi gerekir.

İnsanları korumak için kurulmuş kurumların varlığı elbette gereklidir. Fakat bu kurumların büyüklüğünü, toplumun bütün sorunlarının çözüldüğüne dair bir kanıt olarak sunmak doğru değildir. Aynı şekilde toplumda yaşanan her sorunu yalnızca yönetimin başarısızlığına bağlamak da yeterli bir açıklama olmaz. Suçun, şiddetin ve güvensizliğin nedenleri çok boyutludur. Fakat bu karmaşıklık, yönetimlerin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; aksine daha ciddi ve kapsamlı politikalar geliştirmelerini gerektirir.

Bir ülkenin gerçek başarısı, yalnızca tehlike ortaya çıktığında müdahale edebilmesinde değil, insanların güven içinde yaşayabilecekleri koşulları oluşturabilmesinde ortaya çıkar.

Benim anlatmak istediğim tam olarak budur: Güvenlik kurumlarının büyümesini inkâr etmeyelim; fakat büyümeyi tek başına başarı saymayalım. Açıklanan rakamları küçümsemeyelim; fakat onların söylemediği şeyleri de söylemiş gibi göstermeyelim. Suçla mücadeledeki olumlu gelişmeleri kabul edelim; fakat çözülmeyi bekleyen sorunları da görmezden gelmeyelim.

Ve en önemlisi, yönetimlerin anlattığı gelişmelerle toplumun yaşadığı hayat arasındaki ilişkiyi sorgulayalım.

Çünkü bir ülkede asıl mesele, kaç kişinin güvenlik hizmetlerinde çalıştığı değildir. Asıl mesele, bu hizmetlerin insanları ne ölçüde koruduğu, suçların ne kadar önlenebildiği, adaletin ne kadar güven verdiği ve insanların birlikte yaşama iradesinin ne kadar güçlendiğidir.

Bir ülkenin gerçek gelişmişliği, yalnızca kurumlarının büyüklüğüyle değil, o kurumların korumakla yükümlü olduğu insanların hayatında meydana getirdiği iyileşmeyle ölçülür.

Eğer gelişmeden söz ediyorsak, insanın hayatındaki gelişmeyi göstermek zorundayız. Eğer güvenlikten söz ediyorsak, insanın güvenliğini hangi sonuçlarla sağladığımızı açıklamak zorundayız. Eğer toplumsal huzurdan söz ediyorsak, bu huzurun hangi koşullarda güçlendiğini ortaya koymak zorundayız.

Çünkü güvenlik görevlilerinin sayısı bir kapasite göstergesidir; toplumsal güven ise o kapasitenin, adaletin ve ortak yaşamın ne ölçüde sonuç üretebildiğinin daha geniş bir göstergesidir.

Ölçmemiz gereken yalnızca devletin ne kadar büyüdüğü değil, insanın ne kadar güvende, ne kadar özgür ve ne kadar adil bir hayat yaşayabildiğidir.

Erol Kekeç/25.10.2026/Sancaktepe/İST