Kur’an-ı Kerim, insanın hem Rabbine hem de insana karşı sorumluluğunu hatırlatırken, özellikle “yetim” ve “fakir” gibi en korunmasız kesimleri merkeze alır. Nisa Suresi’nin 2. ayeti, aslında bir hukuk maddesi değil, bir ahlak manifestosudur. Bir toplumun kalitesini, vicdanını ve imanının samimiyetini ölçen bir terazidir.
“Yetimlere mallarını verin…” emriyle başlayan bu ilahi çağrı, mülkiyetin sadece maddi bir hak olmadığını, aynı zamanda ağır bir emanet olduğunu öğretir. Yetimin malı, sadece bir para değildir. O, kaybedilmiş bir babanın, eksilmiş bir güvenin, yarım kalmış bir hayatın telafisidir. Fakirin hakkı ise sadece sadaka ile geçiştirilecek bir lütuf değil, zenginin malına Allah tarafından konulmuş görünmez bir paydır.
Ne var ki bugün baktığımızda, bu ayeti dillerinden düşürmeyen, kürsülerde, meydanlarda, ekranlarda “yetimin hakkı” diye haykıran birçok insanın, iş pratiğe geldiğinde bambaşka bir yüz takındığını görüyoruz. Sözde yetim hassasiyeti, sözde fakir sevgisi, sözde adalet vurgusu… Ama perde arkasında; kamu malına uzanan eller, bağış paralarını kişisel çıkarına çeviren vicdanlar, “emanet” kavramını sadece lafta tutan kalpler…
İşte asıl acı tablo burada başlıyor.
Dün, Emanetin Omuzlarda Olduğu Zamanlar
Geçmişe baktığımızda, İslam toplumlarında “emanet” kavramının ne kadar ağır yaşandığını görürüz. Bir yetimin parasına dokunmak, sadece hukuki bir suç değil, toplumsal bir utançtı. İnsanlar, yetim malına karışmamak için neredeyse korkuyla titrerdi. Çünkü bu, Allah’a savaş açmak gibi görülürdü.
Eskiler, “Yetim malı ateştir” derdi. Bu söz, bir mecazdan ibaret değildi. Gerçek bir iman bilincinin dışa vurumuydu. Bir lokmanın bile hesabının sorulacağını bilen insanlar, başkasının hakkına uzanmaktan utanırdı. Fakirin sofrasından çalınan her lokmanın, insanın boğazında düğümleneceğine inanırlardı.
Elbette geçmişte de hatalar vardı. Hiçbir dönem masum değildi. Ama yanlış yapanlar, en azından yanlış yaptıklarını biliyorlardı. Vicdanları susmamıştı. Utanıyorlardı. Gizliyorlardı. Kendilerini savunmak için dini kullanmıyorlardı.
Bugün ise durum çok daha tehlikeli.
Bugün, Dindarlık Kılıfına Sarılmış İstismar
Bugün en büyük problem, zulmün “dindarlık” ambalajıyla sunulmasıdır. Yetimin hakkını yiyen, fakirin payını gasp eden, kul hakkını hiçe sayan insanlar, aynı zamanda “Müslüman” kimliğiyle ortalıkta dolaşabiliyor.
Daha da kötüsü: Bunu utanmadan yapabiliyorlar.
Bir yandan “faize karşıyız” diyorlar, diğer yandan yetim parasını kendi kasalarına aktarıyorlar. Bir yandan “kul hakkı en büyük günahtır” diye konuşuyorlar, öte yandan binlerce yoksulun hakkını birkaç imzayla buharlaştırıyorlar. Bir yandan “ahlak” nutukları atıyorlar, diğer yandan ahlaksızlığın merkezinde duruyorlar.
Bu nasıl bir çelişkidir?
Bu nasıl bir parçalanmışlıktır?
Bu, iman ile vicdan arasındaki bağın kopmasıdır. İnanç, kalpten çıkıp slogana dönüşmüştür. Dindarlık, ahlaki bir duruş olmaktan çıkıp bir kimlik kartına indirgenmiştir.
Bugün birçok insan için “Müslüman olmak”, adil olmak anlamına gelmiyor. Merhametli olmak anlamına gelmiyor. Yetimin gözyaşından korkmak anlamına gelmiyor. Sadece belli cümleleri kurmak, belli sembolleri taşımak, belli çevrelere ait olmak anlamına geliyor.
Bu, dolambaçlı bir ifade değildir. Yoruma açık değildir. Net bir uyarıdır.
Ama biz, bu netliği kendi çıkarlarımıza göre bulandırmayı öğrendik.
Fakirin Hakkı, Sadaka Değil, Borçtur
Toplumda yaygın bir yanlış anlayış vardır: Fakire verilen yardım, zenginin lütfu gibi görülür. Oysa Kur’an’ın bakışında durum tam tersidir. Fakirin malda hakkı vardır. Yani zengin, o hakkı verdiğinde iyilik yapmış olmaz; borcunu ödemiş olur.
Bugün birçok kişi, küçük yardımlar yaparak büyük haksızlıklarını örtmeye çalışıyor. Bir yandan milyonları haksız yollarla kazanıyor, diğer yandan birkaç koliyi dağıtıp “hayırsever” ilan ediliyor.
Bu bir vicdan aldatmacasıdır.
Yetimin parasını yiyip, sonra ona bir mont almak, adalet değildir. Fakirin payını gasp edip, sonra iftar vermek, takva değildir. Kamu malını talan edip, sonra cami yaptırmak, günahı silmez.
Çünkü Allah, yapılan hayra değil, yapılan zulme bakar.
Din, Vicdanı Uyutma Aracı Değil, Uyandırma Çağrısıdır
En tehlikeli şey, dinin zulmü meşrulaştırmak için kullanılmasıdır. Bir insan, haksızlığını dini kavramlarla süslediğinde, artık sadece kendine değil, dine de zarar verir.
Yetim hakkı yiyen bir insan, sadece bir çocuğun geleceğini çalmaz. Aynı zamanda toplumun adalet duygusunu da öldürür. Fakirin payını gasp eden bir düzen, sadece ekonomik bir sorun üretmez; ahlaki bir çöküş üretir.
Bugün gençlerin dinden soğumasının en büyük sebeplerinden biri, bu çelişkidir. Sözüyle başka, haliyle başka olan “dindar” profili…
Bu soru, hepimizin vicdanında yankılanmalıdır.
Yarın, Hesap Günü ve Tarihin Hükmü
Bugün birçok insan, yaptığı haksızlıkların hesabını dünyada vermeyeceğini sanıyor. Güçlü olduğu sürece dokunulmaz olduğunu düşünüyor. Parası, makamı, çevresi olduğu sürece güvende olduğunu zannediyor.
Ama tarih, bu tür insanların mezar taşlarıyla doludur.
Daha önemlisi: Ahiret gerçeği vardır.
Yetimin gözyaşı, Allah katında sessiz kalmaz. Fakirin ahı, er ya da geç sahibini bulur. Bu dünyada olmasa bile, öte dünyada mutlaka karşılık bulur.
Sadece hesap kalacak.
Gerçek Dindarlık, Elini Yetimin Malından Çekmektir
Gerçek Müslümanlık, kürsüde konuşmak değildir. Sosyal medyada ayet paylaşmak değildir. Dini sloganlar üretmek değildir.
Gerçek Müslümanlık:
-
Yetimin parasına titremektir.
-
Fakirin hakkını gözetmektir.
-
Kendi çıkarından vazgeçebilmektir.
-
Haksız kazanca “hayır” diyebilmektir.
-
Kimse görmese bile doğru kalabilmektir.
Bir insan, yetimin malına uzanıyorsa, ne kadar ibadet ederse etsin, imanında ciddi bir problem vardır. Çünkü iman, sadece dilde değil, ahlakta görünür.
Şimdi Aynaya Bakma Zamanı
Bu ayet, başkalarını yargılamak için değil, önce kendimize bakmak için inmiştir. Her birimiz şu soruyu sormalıyız:
Eğer bu sorulara dürüstçe cevap vermezsek, ne yazarsak yazalım, ne konuşursak konuşalım, sadece kendimizi kandırmış oluruz.
Unutmayalım:
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder